BASİT YARGILAMA USULÜ / Stj. Av. Bertuğ KURT

CEZA HUKUKUNDA BASİT YARGILAMA USULÜ İŞLEYİŞ İZLENCE KILAVUZU

GİRİŞ

Basit yargılama usulü hukukumuzda, mahkemelerin iş yükünü azaltmak, muhtemel yargılama süresinin uzamadan, daha kısa sürede bitmesi hedeflenerek kanunumuzda yer edinmiş muhakeme ve yargılama usulüdür.

Bu aşamada basit yargılama usulü hakkında kısa bilgiler verilecek olup, kılavuzun ileri aşamalarında herkesin karşı karşıya kalabileceği durumlar sürecin başlangıcından bitişine kadar ele alınacaktır.

BASİT YARGILAMA USULÜ

            5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 251. Maddesinde düzenlenmiş olan basit yargılama usulü 01.01.2020 tarihinden itibaren uygulanmaya başlamıştır. Bu düzenlemenin getirilirken kanun koyucu suçlar üzerinde ayrıma gitmiş olup bu ayrımı ağır ve basit suçlar olarak yapmıştır. Kanun koyucunun gitmiş olduğu bu ayrımın amacının, basit suçlar hakkında duruşma olmaksızın dosya üzerinde yargılamanın ilerlemesi, mahkemelerin iş yükünün azaltılması, tahmini yargılama süresinin minimum düzeye indirilmesi ve ağır suçlara daha fazla zaman ayırılmasıdır. Karmaşık olmayan, genel muhakeme usulünün uygulanmasının süreci uzatmaktan başka bir getirisi olmayan durumlarda hem bu süreci uzatmak adına hem de mahkemelerin karmaşık dosyalara ayırdığı vaktin artması için getirilmiş bir yargılama usulüdür.

Ceza Hukukumuzda basit yargılama usulünün anahtar kelimeleri; Duruşmasız, yazılı savunma ve beyan, basit suçlar, emek ve vakit tasarrufu olarak kabul edebiliriz.

Duruşmasız unsurundan anlaşılması gereken sanığın mahkeme huzurunda hakim karşısına çıkmasına gerek olmaması olarak anlaşılmalıdır.

Yazılı savunma ve beyan unsuru yargılama sürecinin duruşmasız olması ile birebir yakından ilgilidir. Burada anlatılmak sitenen kişilerin tamamı ile yazılı beyanlarıyla bağlı oldukları kendilerinin ifade edebilecekleri yolun sadece yazcakları beyanlarla olduğunu belirtir.

Basit suç unsuru ortaya çıkmış suçun karmaşık bir yapıya sahip olmaması kolaylıkla anlaşılabilecek çözülebilecek suç durumlarından bahsedilmektedir.

Emek ve vakit tasarrufundan anlaşılması gereken; siz sanık veya şüpheli olarak bir dosya ile karşı karşıya iken hakimlerin meslekleri gereği yüzlerce dosya ile ilgileniyor olması sonucu, en sade yargılama konusuna bile olağan yargılama usulünün uygulanması yerine daha sade adı üzerinde ‘’basit’’ yagılama usulüne başvurarak, mahkemelerin iş yükünün hafifletilmesi anlaşılmalıdır.

Basit yargılama usulünün uygulanmasına hakim karar verecektir.

            Görevli mahkemeler Asliye Ceza Mahkemeleri olup istisnai durumlarda Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yürütülebilir.

Mahkeme basit yargılama usulünün herhangi bir aşamasında, işlerin karmaşıklaşması sonucunda duruşma yapmadan işin çözüme kavuşamayacağı kanaatine vardığında basit yargılama usulünü terk edebilir.

Mahkeme basit yargılama usulünü kabul ettiği takdirde yazılı iddianame; sanık, mağdur ve şikayetçiye tebliğ edilerek 15 gün içinde savunma ve beyanlarını bildirmeleri istenir. Bu tebligatta duruşma yapılmaksızın karar verilebileceğide belirtilir. Basit yargılama usulünün duruşmasız ve yazılı bir şekilde yapıldığının en büyük göstergesi budur.

Bu usulde Türk Ceza Kanunu 61.maddesine göre alt ve üst sınır içinde belirlenecek olan ceza ¼ oranında indirilerek uygulanır.

Basit Yargılama usulü, adli para cezası uygulanacak ve üst sınırı 2 yıldan az olan suç türlerine uygulanır. Dosya üzerinden verilebilecek kararlar; beraat, mahkumiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, güvenlik tedbirleri ve davanın reddidir.

Basit yargılama usulünün uygulanacağı haller:

            Listelenmiş suçlardan birinin bulunması halinde, savcılık tarafından hazırlanan iddianamede isnat edilen suç (üzerinize atılı suç) mahkeme tarafından hukuki durumu çözmek için basit yargılama usulünün yeterli olduğu kanaatine varırsa. Basit yargılama usulü uygulanacaktır.

            Basit Yargılama Usulü Uygulanması Sonucu Kurulabilecek Hükümler:

  • Koşulların bulunması durumunda Türk Ceza Kanunu 50.maddesine göre hapis cezasının alternatif yaptırımlara çevrilmesi. (Adli para cezası örnek gösterilebilir.)
  • Kısa süreli hapis cezalarının Türk Ceza Kanunu 51.maddesinde belirtilen koşulları sağlaması üzerine hapis cezasının ertelenmesi. ( Yargılanan kişinin daha önce 3 aydan fazla kasti bir suçtan hapis cezasına çarptırılmamış olması ve mahkemede kişinin pişman olduğuna dair kanaat oluşması durumunda uygulanabilir.)
  • Sanık tarafından yazılı olarak karşı çıkılmaması durumunda hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı verilebilecektir.

Basit Yargılama Usulünün Uygulanamayacağı Haller:

  • Bu usul;  akıl hastalığı, yaş küçüklüğü, sağır ve dilsizlik, durumlarında,
  • Bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz.

Basit Yargılama Usulünde Karara İtiraz:

            Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde karara itiraz edilebilir. İtiraz sonucunda mahkeme genel yargılama usulüne göre duruşma açar ve tarafların yokluklarında karar vereceğini bildirir. İtiraz üzerine mahkemenin kendisi genel hükümlere göre yargılamaya başlar. Mahkeme olağan yollarla yapılan yargılamada, basit yargılama usulüne göre verdiği kararla bağlı değildir. Yapılan itiraz üzerine mahkeme tarafından yeni bir karar verilmesi ile bu kararlara karşı istinaf ve temyiz yolu açıktır.

Liste : https://barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/basit-yargilama-usulu.html internet adresinden alınmıştır.

About the author: admin